Wanneer je kat om tafel zit

Een kat die aandachtig naar je bord kijkt, wekt al snel de indruk dat zij alles wil proeven. Toch betekent nieuwsgierigheid niet dat elk stukje menselijk voedsel geschikt is. Katten zijn obligate carnivoren: hun lichaam is gebouwd op voedingsstoffen uit dierlijke producten en heeft maar beperkt behoefte aan plantaardige ingrediënten. De basis van een gezond menu hoort daarom compleet kattenvoer te zijn, afgestemd op de leeftijd, gezondheid en activiteit van het dier. Een klein hapje naast die basis kan soms prima, maar wat een kat eet, bepaalt wel rechtstreeks haar gewicht, spijsvertering en algemene conditie.

Voedsel dat meestal veilig is

Gekookt vlees zonder kruiden is voor de meeste gezonde katten een geschikte traktatie. Denk aan kip, kalkoen, rundvlees of konijn, zolang het vlees volledig gaar, ongezouten en vrij van saus is. Verwijder botten, vel en zichtbaar vet voordat je een stukje geeft. Ook goed doorbakken vis kan af en toe, bijvoorbeeld kabeljauw of zalm. Vis uit blik voor mensen bevat echter vaak zout, olie of smaakstoffen en is daarom geen goede dagelijkse keuze.

Een kleine hoeveelheid gekookt ei kan eveneens worden gegeven. Het levert eiwitten en is voor veel katten gemakkelijk te verteren, maar het mag geen vervanging worden voor complete voeding. Sommige katten verdragen een beetje naturel gekookte pompoen of courgette. Dat kan vooral nuttig zijn wanneer een dierenarts extra vezels adviseert. Geef zulke producten altijd zacht gekookt, zonder boter, zout of kruiden. Niet iedere kat heeft er behoefte aan en sommige dieren krijgen juist dunne ontlasting van nieuwe ingrediënten.

Zuivel lijkt door het bekende beeld van een kat met een schoteltje melk onschuldig, maar veel volwassen katten kunnen lactose slecht afbreken. Melk, room en zachte zuivel kunnen daardoor buikpijn, winderigheid of diarree veroorzaken. Een heel klein beetje naturel yoghurt wordt soms verdragen, maar het is niet nodig voor een gezond dieet. Ook fruit is geen noodzakelijk onderdeel van het menu. Een minuscuul stukje meloen of banaan kan bij sommige katten zonder problemen blijven, maar zoete snacks moeten uitzonderlijk blijven vanwege de calorieën.

Een handige vuistregel is dat extraatjes samen hooguit ongeveer tien procent van de dagelijkse energie leveren. Geef liever één klein stukje dan een hele portie. Snijd het voedsel klein, zodat de kat het rustig kan eten en je snel merkt of zij erop reageert. Introduceer nooit meerdere nieuwe producten op dezelfde dag. Bij klachten is dan namelijk moeilijk te bepalen wat de oorzaak was. Een praktische uitleg over wat mag een kat eten helpt om veilige keuzes beter van verboden voedingsmiddelen te onderscheiden.

Wat je nooit moet geven

Uien, knoflook, prei en andere leden van de lookfamilie zijn gevaarlijk voor katten. Ze kunnen rode bloedcellen beschadigen, ook wanneer ze verwerkt zijn in saus, bouillon, kruidenmix of babyvoeding. Symptomen verschijnen soms pas later en kunnen bestaan uit sloomheid, weinig eetlust, bleek tandvlees, snelle ademhaling of donkere urine. Geef daarom geen restjes die met ui of knoflook zijn bereid, ook niet als je de zichtbare stukjes eruit haalt.

Chocolade en producten met cafeïne horen volledig buiten bereik te blijven. Hoe donkerder de chocolade, hoe groter doorgaans het risico, maar iedere inname verdient aandacht. Ook alcohol, energiedrank en deeg met gist zijn onveilig. In rauw gistdeeg kan verdere gisting plaatsvinden, waardoor de maag uitzet en alcohol ontstaat. Druiven en rozijnen worden eveneens afgeraden, omdat ze bij katten mogelijk ernstige nierproblemen kunnen veroorzaken, zelfs wanneer de precieze gevoeligheid per dier verschilt.

Vermijd bovendien gekookte botten. Die kunnen splinteren en verwondingen in de mond, keel of darm veroorzaken. Rauwe botten zijn niet automatisch veilig: ze brengen risico’s op verstikking, tandbreuk, verstopping en bacteriële besmetting met zich mee. Rauwe vis die vaak wordt gegeven kan bovendien de opname van een belangrijke vitamine verstoren. Wie rauwe voeding wil voeren, doet er verstandig aan dit alleen met een zorgvuldig samengesteld, veterinair onderbouwd voedingsplan te doen.

Veel restjes bevatten te veel zout, vet of kruiden. Vet vlees kan braken en diarree uitlokken en verhoogt bij gevoelige dieren het risico op alvleesklierproblemen. Zout snacks, kant-en-klare vleeswaren en gekruide kaas passen daarom niet in het normale dieet. Let ook op suikervervangers en sauzen: menselijke producten kunnen ingrediënten bevatten die niet opvallen, maar voor een kat wel schadelijk zijn. Bij twijfel is het veiliger om niets te geven en te kiezen voor een kattensnack met een duidelijke samenstelling.

Leeftijd, gezondheid en porties

Kittens hebben andere behoeften dan volwassen katten. Zij groeien snel en hebben energierijke voeding nodig met voldoende eiwitten, vetten, mineralen en taurine. Een hapje kip is hoogstens een aanvulling en mag geen maaltijd vervangen. Bij oudere katten, dieren met overgewicht of katten met nier-, lever- of darmproblemen kan zelfs een ogenschijnlijk onschuldige snack minder geschikt zijn. Een dieet voor een medische aandoening moet je niet zonder overleg aanpassen.

Let na een nieuw voedingsmiddel op braken, diarree, jeuk, zwelling, lusteloosheid en veranderingen in de eetlust. Stop het product wanneer zulke klachten ontstaan. Bij herhaald braken, benauwdheid, toevallen, opvallend veel drinken, ernstige zwakte of een vermoeden van vergiftiging moet je onmiddellijk een dierenarts bellen. Probeer niet zelf braken op te wekken en wacht niet af tot de symptomen erger worden. Noteer indien mogelijk wat de kat heeft gegeten en hoeveel, en neem de verpakking mee.

Vers drinkwater hoort altijd beschikbaar te zijn. Katten drinken van nature vaak weinig, waardoor natvoer voor veel dieren een nuttige manier is om extra vocht binnen te krijgen. Geef nieuwe voeding geleidelijk en houd de dagelijkse hoeveelheid in de gaten, vooral wanneer je regelmatig snacks gebruikt. De veiligste aanpak is eenvoudig: complete kattenvoeding als basis, ongekruid en gaar vlees als kleine traktatie, en geen producten waarvan de veiligheid onzeker is. Zo kan een kat soms gezellig meeproeven zonder dat een vriendelijk gebaar haar gezondheid in gevaar brengt.